پیش درآمدی بر فایرفاکس اواس برای توسعه‌گران موبایل: پرسش و پاسخ با اندرسن گل، مدیر ارشد موزیلا

فایرفاکس اواس (Firefox OS) چیست؟
فایرفاکس اواس، یک اکوسیستم موبایلی نوپدید است که با هدف توسعه استانداردهای وب از جمله HTML5 ساخته شده است. این سیستم‌عامل تولید گوشی‌های هوشمندی را امکان پذیر خواهد کرد که تمام قابلیت‌های آن‌ها به‌صورت برنامه های کابردی HTML5 توسعه یافته‌اند.
استفاده از فایرفاکس اواس مزایای بسیاری دارد که می‌تواند مورد استفاده اپراتورها و تولیدکنندگان دستگاه‌ها قرار گیرد. از جمله:

  • امکان ارائه تجربه‌ای بهتر در کار با تلفن‌های هوشمند به طیف وسیع‌تری از کاربران، به‌ویژه به دارندگان گوشی‌های ارزان قیمت.
  • فایرفاکس اواس واقعا «باز» خواهد بود و همین امر باعث می‌شود از یک سو قابلیت فناوری‌های اینترنتی وارد عرصه موبایل‌ها شود و از سوی دیگر موانع و محدودیت‌های فعلی حذف شود.
  • این سیستم‌عامل، قابلیت‌های چندسکویی واقعی را در اختیار توسعه‌گران برنامه های کابردی که در حال حاضر اغلب آن‌ها از HTML5 استفاده می‌کنند ـ قرار می‌دهد.

فلسفه پشت فایرفاکس اواس چیست؟
از دید موزیلا عملکرد خوب یک کد، بخشی از وظیفه و کارکرد کد به شمار می‌آید. ایده پشت فایرفاکس اواس، رها شدن از چنبره بستر‌های اختصاصی موبایل است. پشتیبانی فزاینده جهانی از پروژه، حاکی از قدرتی است که در پس فایرفاکس اواس قرار دارد.
موزیلا معتقد است، وب یک بستر است و به همین دلیل فایرفاکس اواس به‌صورت کامل و واقعی متن‌باز بوده و در دسترس هر اپراتور شبکه یا تولیدکننده انبوه (OEM) قرار می‌گیرد. ما به دنبال مزیت رقابتی نه برای موزیلا، بلکه برای وب هستیم.
در واقع موزیلا بر برقراری توازن بین منافع گروه‌های مختلف یعنی کاربر، توسعه‌دهنده و صنعت حذف متمرکز شده است. وضعیت ما به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی بی‌طرف، دستیابی به این تعادل واقعی را امکان‌پذیر می‌سازد.

  • مناسب برای اپراتورها: فایرفاکس اواس از هزینه‌های سخت‌افزاری می‌کاهد.
  • مناسب برای توسعه‌دهندگان: در حال حاضر توسعه‌دهندگان برای ساخت برنامه‌های وب، از HTML5 استفاده می‌کنند.
  • مناسب برای صنعت: استانداردهای باز، مروج ابتکار و نوآوری است (که این مساله به دلیل حضور فایرفاکس، در بازار مرورگرها دیده می‌شود). از سوی دیگر، دست‌اندرکاران اصلی وب، از HTML5 استفاده می‌کنند.
  • مناسب برای مشتریان: این عده می‌توانند یک تجربه عالی در کار با تلفن‌های هوشمند به دست آورند، آن هم با هزینه‌ای کم‌تر. در ضمن، اگر گوشی خود را عوض کنند، باز هم به برنامه های کابردی دسترسی خواهند داشت.

فناوری پشت فایرفاکس اواس چیست؟
ما با این هدف که وب را یک گزینه غنی و عملی برای توسعه‌دهندگان برنامه های کابردی قرار دهیم، فناوری‌ها و APIهایی ایجاد کرده‌ایم. امروزه برنامه های کاربردی موبایلی وب به مانع برخورد کرده‌اند، زیرا این برنامه‌ها قادر نیستند به قابلیت‌های زیرین و نهانی دستگاه‌ها دست یابند (بر خلاف برنامه کاربردی سنتی). پروژه فایرفاکس اواس موزیلا این محدودیت‌ها را رفع کرده و با ارائه APIهای مناسب، نشان داده که چگونه می‌توان با بهره‌گیری از استانداردهای باز، یک دستگاه، یعنی کرنل لینوکس، درایورهای دستگاه و بالاتر از همه «وب» را به‌طور کامل در اختیار گرفت. این امر، فناوری را تسهیل کرده و یک‌پارچهسازی بین وب، گوشی و برنامه کاربردی را آسان‌تر کرده است.

این فناوری‌ها چه مزایایی برای توسعه‌دهندگان موبایل دارد؟
از دیدگاه موزیلا، HTML5 فناوری مهمی است که روزبه‌روز بر اهمیت آن افزوده می‌شود و توسعه‌گران بیش‌تری به استفاده از آن روی می‌آورند. حدود ۱۰ میلیون توسعه‌دهنده HTML5 به تولید برنامه کاربردی برای مرورگرهای دسکتاپی مشغولند. بسیاری دیگر در حال تولیدبرنامه کاربردی موبایلی مبتنی بر HTML5 هستند. گروه زیادی ازبرنامه کاربردی فعلی اپ‌استور (AppStore) و بازار اندروید (Google Play) برنامه‌هایی از نوع HTML5 محسوب می‌شوند که در حال پیشی گرفتن از برنامه‌های سنتی و بومی است. هدف سیستم‌عامل موزیلا عبارت است از فراهم آوردن محیط و بستر که این برنامه کاربردی بتوانند به صورت بومی و سنتی در دستگاه‌های قابل حمل، اجرا شوند. هنگامی که برنامه کاربردی HTML5 به صورت بومی و سنتی اجرا شوند، بهتر می‌توانند به قابلیت‌های گوشی دسترسی داشته باشند و در نتیجه، تجربه بهتری برای کاربر به ارمغان می‌آورند. این تجربه را می‌توان با تجربه خلق شده توسط آن دسته ازبرنامه کاربردی بومی که به طور اختصاصی برای سیستم‌عامل تلفن هوشمند نوشته شده‌اند، قیاس کرد.
فایرفاکس اواس قصد دارد انرژی و توانایی جامعه توسعه‌دهندگان وب را به موبایل‌ها تزریق کند. البته منظور، تنها تزریق توسعه وب به بسترهای سخت‌افزاری خاص نیست (که از چالش‌های موجود با سیستم‌عامل‌های قبلی موبایل مانند WebOS و LiMo به شمار می‌آید).
توسعه‌دهندگان با استفاده از HTML5 و API های جدید مورد نظر موزیلا می‌توانند در هرکجا که باشند، تجربه‌های جذابی خلق کرده و برنامه کاربردی خوبی تولید کنند و دیگر نیاز نیست توسعه‌دهندگان، درباره API های سنتی مورد استفاده در بسترهای خاص مطالبی بیاموزند، بلکه قادر خواهند بود یک برنامه کاربردی برای تمامی بسترها طراحی کنند. این امر از یک سو باعث می‌شود توسعه‌دهندگان، منابع خود را به شیوه بهتری مورد استفاده قرار دهند و از سوی دیگر ابتکار و نوآوری را در آن‌ها شکوفا می‌سازد.
به‌طور خلاصه چرا توسعه‌دهندگان باید به فکر تولید برنامه برای فایرفاکس اواس باشند؟

  • اکوسیستم‌های بسته، توسعه‌دهندگان را به ساخت برنامه کاربردی سنتی برای تک‌تک بستر‌ها مجبور می‌سازد که قابل گسترش نیست.
  • بابرنامه کاربردی باز HTML5 می‌توان یک بار برنامه‌کاربردی طراحی و آن را همه جا اجرا کرد.
  • انعطاف‌پذیری بیش‌تر: انجام آزمون‌های A-B بومی بربرنامه کاربردی آی‌اواس و اندروید، کار دشواری برای توسعه‌دهندگان محسوب می‌شود (آزمون A-B ناظر بر بهینه‌سازی عملکردبرنامه کاربردی است).

برای کسب اطلاعات بیش‌تر درباره مزایای استفاده از HTML5، برای توسعه‌دهندگان موبایل، کافی است عبارت HTML5 for mobile developers را در اینترنت جست‌وجو کنید.

چه افرادی حامی و پشتیبان فایرفاکس اواس هستند؟ کدام اپراتورها؟ کدامیک از شرکت‌های تولیدکننده سخت‌افزار؟ و چه افراد دیگری؟
اپــــراتورهای مطرحــی همچـــــون Deutsche Telekom، Etisalat، Smart، Sprint، Telecom Italia، Telefónica و Telenor از فایرفاکس اواس پشتیبانی می‌کنند.
سازندگانی مانند TCL Communication Technology (تحت برند Alcatel One Touch) و ZTE ابراز علاقه کرده‌اند که با استفاده ازپردازنده‌های Snapdragon شرکت Qualcomm، به تولید نخستین دستگاه‌هایی بپردازند که با سیستم‌عامل جدید فایرفاکس کار می‌کند. BlueVia نیز سخت در تلاش است تا تمام محیط‌های توسعه مرتبط را فراهم کرده و قابلیت‌های Telefonica برای توسعه‌گران وب و برنامه کاربردی را ارتقا بخشد، همچنین مشارکت‌های دیگری با برخی تولیدکنندگان انبوه (OEM) و دیگر اپراتورها وجود دارد که در زمان مقتضی اعلام خواهد شد.

فایرفاکس اواس فاقد هر نوع حق‌امتیاز است و همین امر یک مزیت هزینه‌ای برای تولیدکنندگان دارد که می‌تواند به کاربران نیز تسری یابد

چرا این مجموعه‌ها از فایرفاکس اواس پشتیبانی می‌کنند؟ (به عبارت دیگر این امر برای هر یک از آن‌ها چه سودی دارد)؟
فایرفاکس اواس کاملا باز و مبتنی بر استانداردهای وب است. فایرفاکس اواس ـ دقیقا مانند دیگر محصولات موزیلا ـ متن‌باز بوده و این بدان معناست که هر کس می‌تواند کدهای آن را در اختیار داشته باشد، مورد استفاده مجدد قرار دهد و درتوسعه آن مشارکت کنند. با فایرفاکس اواس، تولیدکنندگان انبوه و اپراتورها قادرند در کل پورتفولیوی دستگاه خود ـ صرف نظر از نوع سیستم‌عامل ـ دست به تولید محتوا و سرویس بزنند. آن‌ها همچنین می‌توانند تجارب کاربر را سفارشی کرده، نحوه توزیع برنامه کاربردی را مدیریت و توجه و وفاداری مشتری را جلب کنند.
فایرفاکس اواس فاقد هر نوع حق‌امتیاز است و همین امر یک مزیت هزینه‌ای برای تولیدکنندگان دارد که می‌تواند به کاربران نیز تسری یابد. همچنین بهینه‌سازی بستر برای تلفن‌های هوشمند رده ابتدایی و حذف لایه‌های میانی غیرضروری، اپراتورهای موبایلی را قادر می‌سازد که در کنار کاهش قیمت‌ها، تجربیات خوبی در اختیار مشتریان قرار دهند. فایرفاکس اواس به طور خاص تلفن‌های هوشمند ارزان‌قیمت را هدف قرار داده و این شیوه ممکن است در کل بازارهای در حال توسعه، مورد تقلید دیگران قرار گیرد.
موزیلا، یک سازمان غیرانتفاعی است، لذا نخستین هدف آن از تولید فایرفاکس اواس، بهره‌برداری مالی نیست. بلکه هدف عبارت است از آزادسازی تولیدکنندگان، اپراتورها، مشتریان و توسعه‌دهندگان از قید و بند بسترهای اختصاصی موبایل. موزیلا در حال حاضر مشغول ارزیابی گزینه‌های مختلفی است که در آن‌ها اولویت دادن به سلیقه کاربران و اهداف استراتژیک شرکای ما مطرح است. موزیلا معتقد است که در آینده نزدیک، از وب به عنوان یک بستر یاد خواهد شد و این بستر باید باز باشد نه این که وبی باشد که به عرصه‌ای انحصاری برای عرض اندام چند بازیگردان تبدیل شده است. موزیلا با توسعه فایرفاکس اواس -که با همکاری Telefonica Digital و چند شریک دیگر در حال انجام است- آن‌چه را که شدنی است، نشان خواهد داد و همین امر به نوآوری بیش‌تر و بیش‌تر منجر می‌شود.

اولین دستگاه چیست و کجا عرضه خواهد شد؟
انتظار می‌رود اولین محصول تجاری در اوایل سال ۲۰۱۳ در کشورهای آمریکای لاتین عرضه شود. به تازگی Geeksphone برخی ویژگی‌های نسخه نمایشی فایرفاکس اواس را اعلام کرده که صرفا در توسعه و آزمون کاربرد دارد. این دستگاه‌ها برای ارائه به مشتری طراحی نشده و دارای نسخه‌های ابتدایی پیش از انتشار (pre-release development) فایرفاکس اواس است. ما می‌دانیم که بسیاری افراد از به‌دست گرفتن گوشی‌های فایرفاکس اواس هیجان زده‌اند. اطلاعات بیش‌تر درباره زمانی که ما دستگاه مشتری را عرضه خواهیم کرد ـ و نیز ارائه ویژگی‌ها و قابلیت‌های آن ـ به زودی اعلام خواهد شد.

دستگاه‌های همراه فایرفاکس اواس کجا، برای چه طیفی و با چه قیمتی عرضه می‌شود؟
نخستین دستگاه در اوایل ۲۰۱۳ در آمریکای لاتین عرضه خواهد شد. از همان ابتدا به دنبال جذب افرادی هستیم که احتمالا به دنبال تلفن‌های معمولی‌اند. این فرصت بزرگی برای مشتریان تلفن‌های همراه به شمار می‌آید: در سال ۲۰۱۲، پنجاه‌ونه درصد گوشی‌های خریداری شده در سراسر جهان، گوشی‌های معمولی (feature phone) بوده است.
برای صحبت درباره قیمت بسیار زود است. تا زمان عرضه تجاری محصول، جزئیات بیش‌تری ارائه نخواهیم کرد، اما با اطمینان خاطر می‌گوییم که بازار بالقوه‌ای که ما درباره این محصول رصد می‌کنیم، حول و حوش ۱۰۰ دلار و کم‌تر خواهد بود.

هدف بهبود عملکرد دستگاه‌ها، به ویژه در مورد گوشی‌های ارزان قیمت موجود در بازار است.

فایرفاکس اواس چگونه می‌تواند برای این بازار، دستگاهی بهتر و ارزان‌تر از اندروید عرضه کند؟
نکته‌ای که باید مدنظر داشت این است که این طرح ابتکاری، به دنبال ارائه گوشی‌های ارزان‌تر ـ یا ارزان‌ترین گوشی ـ به بازار نیست بلکه هدف بهبود عملکرد دستگاه‌ها، به ویژه در مورد گوشی‌های ارزان قیمت موجود در بازار است.
در این‌جا به دو نمونه از راهکارهایی که باعث می‌شود قیمت گوشی‌های مجهز به فایرفاکس اواس نسبت به دیگر تلفن‌های هوشمند کم‌تر شود اشاره می‌کنم:

  • در دستگاه، نرم‌افزار بسیاری سبکی شروع به کار می‌کند. سیستم‌عامل وبرنامه کاربردی در یک لایه نزدیک‌تر به سخت‌افزار مستقر می‌شوند بنابراین به حافظه کم‌تری نیاز خواهد بود. همچنین برای انجام همان عملکردها به CPU و حافظه کم‌تری نیاز پیدا می‌شود. کوتاه سخن این‌که ما می‌توانیم استفاده بیش‌تری از سخت‌افزار داشته باشیم. در سیستم‌عامل، هر چه میان‌افزار بیش‌تری کنار گذاشته شود، هزینه‌های واحد، کاهش می‌یابد.
  • فایرفاکس اواس فاقد هر نوع حق‌امتیاز است و همین امر یک مزیت هزینه‌ای برای تولیدکنندگان به همراه دارد که می‌تواند به کاربران نیز تسری یابد.
    موزیلا به‌طور مستقیم قصد ندارد با اندروید و آی‌اواس رودررو شود. این یک فرصت بزرگ برای بازار است چرا که توجه دست‌اندرکاران موزیلا با فایرفاکس اواس به بخشی از بازار معطوف شده است که رقبا به آن نمی‌پردازند.

بین فایرفاکس اواس و الف) اندروید، ب) آی‌اواس چه تفاوت‌هایی وجود دارد؟
اپل و گوگل هر دو جزو پشتیبانان قوی HTML5 به شمار می‌آیند، اما فایرفاکس اواس، HTML5 را با امکان دسترسی به قابلیت‌های زیرین گوشی به سطح دیگری می‌برد. این امر باعث می‌شود ما بتوانیم بخش خاصی از بازار را که در حال حاضر در سیطره گوشی‌های معمولی است، به تلفن هوشمند اختصاص دهیم. در حال حاضر دستگاه‌های مجهز به آی‌اواس و اندروید، نامزد حضور در این بازار نیستند و به نظر می‌رسد در آینده نیز زشاهد چنین مساله‌ای نخواهیم بود.
بر این باوریم که HTML5 فناوری مهمی است که روزبه‌روز به اهمیت آن افزوده و توسعه‌دهندگان بیش‌تری در حال استفاده از آن هستند. برای توسعه‌دهندگان یک نوع اکوسیستم HTML5 وجود دارد که در حال حاضر برنامه کاربردی مرورگرهای وب دسک تاپ در آن تولید می‌شود. بسیاری از برنامه‌هایی که در اپ‌استور و فروشگاه اندروید عرضه می‌شوند،‌ در قالب HTML5 توسعه یافته‌اند. ما تنها به دنبال ایجاد محیط و بستر هستیم که این برنامه کاربردی بتوانند به صورت بومی و سنتی در تلفن‌های همراه اجرا شود.

فایرفاکس اواس چه تفاوت‌هایی با الف) Tizen، ب) Sailfish ج) Ubuntu د) Chrome OS دارد؟ این امر چه مزایایی برای توسعه‌دهندگان به ارمغان می‌آورد؟
فایرفاکس اواس، آن‌چه را که توسعه‌دهندگان می‌توانند با وب انجام دهند گسترش می‌دهد. به ویژه در حوزه دستگاه‌های موبایل. فایرفاکس اواس این کار را به گونه‌ای انجام می‌دهد که برآیند کار، تولید استانداردهای تعامل‌پذیر است.
موزیلا به پشتیبانی از دیگر بسترهایی می‌پردازد که استانداردهای باز و HTML5 را استفاده می‌کنند، در حالی که گفته می‌شود رقبا به اندازه فایرفاکس، قابلیت‌ها و نیروی وب را به موبایل تزریق نمی‌کند. به نظر می‌رسد تولیدکنندگان انبوه و اپراتورها، نه از تایزن پشتیبانی وسیعی به عمل می‌آورند، نه از اوبونتو (توجه داشته باشید که تایزن توسط سامسونگ کنترل می‌شود ولی هیچ اپراتور یا OEM تاییدشده‌ای حامی اوبونتو نیست).

چرا فایرفاکس اواس قصد ندارد بخش کوچکی از بازار را به خود اختصاص دهد؟ این سیستم‌عامل چگونه می‌تواند با اکوسیستم اندروید/ اپل رقابت کند؟
موزیلا معتقد است، در آینده نزدیک، از وب به عنوان یک بستر یاد خواهد شد و این بستر باید باز باشد. هدف، کسب مزیت رقابتی نه برای موزیلا، بلکه برای وب است.
اجازه دهید مطلب را رک و پوست‌کنده بگویم: فایرفاکس اواس قصد ندارد در حوزه دستگاه‌های گران‌قیمت به رقابت بپردازد، بلکه این سیستم‌عامل درصدد رفع نیازهای برآورده نشده جهانی، در حوزه تلفن‌های هوشمند ارزان‌قیمت است. برای نیل به این هدف، فایرفاکس اواس از طریق گشودن وب همراه (Mobile Web) به روی افرادی که تاکنون به دلیل قیمت بالای رایانه‌های شخصی و تلفن‌های هوشمند نتوانسته‌اند به این حوزه دسترسی داشته باشند، فرصت‌های جدیدی می‌آفریند.

چرا توسعه‌دهندگان موبایل باید برای فایرفاکس اواس دست به توسعه بزنند؟ آن‌ها این کار را باید از کجا شروع کنند؟
توسعه‌دهندگان  در حال حاضر ازHTML5 استفاده می‌کنند. لطفا به پرسش چهارم مراجعه کنید و در آن‌جا سرفصل قابلیت‌های ویژه‌ای که فایرفاکس اواس در اختیار توسعه‌دهندگان می‌گذارد، مطالعه کنید. هم‌اکنون توسعه‌دهندگان می‌توانند در
Firefox Marketplace برنامه‌کاربردی ارسال کنند. این بازار در اواسط اکتبر ۲۰۱۲ (اواخر مهر ۱۳۹۱) برای پذیرندگان آغازین (Early Adopters) نسخه Aurora فایرفاکس برای اندروید افتتاح شد. فایرفاکس اواس، پیش از آن‌که به مرحله انتشار عمومی برسد، مورد آزمون قرار خواهد گرفت. Mozilla Marketplace فرصت‌هایی برای کشف، توزیع و کسب درآمد در اختیار توسعه‌گران قرار می‌دهد. موزیلا به شدت سرگرم کار با برندهای برتر فروشگاهی و تولیدکنندگان نرم‌افزار و جذب توسعه‌دهندگان است. در Open Web Apps project (https://developer.mozilla.org/en-US/Apps اطلاعات بیش‌تری درباره توسعه برنامه کاربردی برای فایرفاکس اواس یافت می‌شود.

آیا کارکرد برنامه کاربردی وبی در فایرفاکس بهتر از اندروید یا آی‌اواس خواهد بود؟
مقایسه عملکرد برنامه کاربردی HTML5 با یک برنامه کاربردی بومی، مانند مقایسه یک کت و شلوار سفارشی با لباسی است که به صورت آماده از مغازه خریداری شده است. البته یک کت و شلوار دوخته شده کاملا مناسب و اندازه شماست و جلوه زیبایی دارد ولی اگر بخواهید این لباس را بفروشید یا به فرد دیگری واگذار کنید، موفقیت چندانی نخواهید داشت زیرا این لباس اندازه نفر بعدی نخواهد بود. همین قضیه در موردبرنامه کاربردی بومی نیز صادق است. این برنامه‌ها برای یک محیط و هدف خاص ساخته و بهینه و در شرایط خود ثابت شده‌اند.

آیا گوگل از حامیان فایرفاکس نیست؟ چرا این شرکت از یک رقیب احتمالی خود پشتیبانی می‌کند؟
من درباره نحوه عملکرد گوگل نمی‌توانم پاسخی بدهم. بر خلاف رقبای اصلی ما، موفقیت‌های موزیلا در این است که به افراد بیش‌تری کمک کند تا درباره نوع نرم‌افزاری که مایل به استفاده‌اند، سطح مشارکتی که می‌خواهند در فضای اینترنت داشته باشند و نحوه مشارکتی که مایلند در ساخت وب بهتر داشته باشند، تصمیم بگیرند. مشاهده رشد و پیشرفت در جامعه همکاران، در بومی‌سازان نرم‌افزارها و در بازار پررقابت مرورگرها ـ به طور مثال ـ جملگی از پیشرفت و حرکت رو به جلوی موزیلا حکایت دارد.

Shortlink:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *