در پنجمین دوره همایش زنجان چه گذشت؟ پایتخت آزادی

هشت شب چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت، گوشه‌ای از ورودی شماره هفت پایانه آزادی افرادی جمع شده‌اند که به صورت آشکاری با دیگران تفاوت دارند. جوان هستند و از انرژی فوق‌العاده‌شان این طور برمی‌آید که مقصدشان یک مقصد عادی نیست. هر دقیقه که می گذرد به تعدادشان افزوده می‌شود. از هر کس که سوال می‌کنی باید چه کار کرد ابراز بی‌اطلاعی می‌کند. همه منتظر شخص خاصی هستند. در این حین افراد یکدیگر را پیدا می‌کنند، بعضی‌ها مدت‌ها است با هم دوست هستند و به گرمی با هم سلام می کنند، بعضی یکدیگر را تنها از شبکه‌های اجتماعی می شناسند و در اولین برخورد سعی می‌کنند آواتار را با چهره حقیقی طرف مقابل تطبیق دهند تا مبادا اشتباه کنند و آبروریزی شود.
همه منتظر هستند تا این‌که چند دقیقه بعد بهنام توکلی مانند یک قهرمان، همراه همسرش، در حالی که بنرهای سلام دنیا دستانش را پر کرده از راه می رسد و در عرض پنج دقیقه، ۲۵ نفر را سر و سامان می‌دهد و اولین اتوبوس را راهی می‌کند. بعد از این‌که خیالش از بابت نیمی از افراد راحت می‌شود نگاهی به اطرافش می‌کند و تازه آدم ها را می بیند و شروع می‌کند به احوال‌پرسی کردن از آن‌ها. اتوبوس دوم نیم ساعت بعد راه می‌افتد، عده دیگری از راه می‌رسند و همان فرآیند احوال‌پرسی و یافتن افراد دوباره تکرار می‌شود.
اتوبوس دوم هم تقریبا پر شده است. ابتدای اتوبوس همه ساکت نشسته‌اند یا آرام با کنار دستی خود صحبت می‌کند انتهای آن اما انواع اتفاق‌های مختلف می‌افتد، ابتدا حرکات موزون و بعد پانتومیم. در انتها هم به یک بازی خود ساخته به نام کانکت می‌رسند. چند دقیقه بعد نیمی از اتوبوس مشغول این بازی هستند و نیمی دیگر یا خوابند یا با تخمه‌های آفتابگردان خود را بیدار نگه داشته‌اند. بعضی‌ها هم در لابه‌لای شمارش معکوس‌های بازی کانکت بین خواب و بیداری سینه خیز می‌روند.
اتوبوس ساعت یک و نیم بامداد به زنجان می‌رسد. بعد از چانه زدن‌های فراوان بالاخره راننده راضی می‌شود که در ازای دریافت مبلغی بچه‌ها را به خوابگاه‌ها ببرد. خانم‌های شرکت‌کننده هم آژانس می‌گیرند تا به هتل بروند. اتوبوس قبلی طبیعتا زودتر رسیده و مسافرانش در «کانون فرهنگی شیخ الاشراق سهروردی» پراکنده شده‌اند.


این‌جا همان‌جایی است که قرار است فردا صبح میزبان پنجمین همایش زنجان باشد. عده‌ای روی نیمکت‌های بیرون نشسته‌اند و با هم صحبت می‌کنند عده‌ای هم به خوابگاه‌ها رفته‌اند و احتمالا خوابیده‌اند بعضی هم ترجیح داده‌اند چادر بزنند و در فضای باز بخوابند. همان گروهی که تا پاسی از شب در عقب اتوبوس بازی می‌کردند بسیار مقید هستند که حتما در این فرصت بروند و دیگران را از خواب بیدار کنند برای همین به سرعت خود را به خوابگاه می‌رسانند و عده دیگری که خیلی حال و حوصله ندارند می‌روند جایی برای خواب پیدا کنند. خوابگاه‌های سری اول که چسبیده به سالن همایش بوده‌اند، پر شده‌اند و برای رسیدن به خوابگاه بعدی باد حدود ۰ دقیقه راه رفت.
این یکی خوابگاه اتاق به اتاق است و با این‌که از نظر تمیزی فاصله زیادی تا حتی خوابگاه‌های دانشگاه‌های دیگر کشور دارد اما با این حال می‌شود شب را سر کرد. هر ۴ یا ۵ نفر یک اتاق انتخاب می‌کند و با این‌که ساعت از ۳ بامداد گذشته و تنها ۶ ساعت تا آغاز همایش باقی‌مانده اما کسی دوست ندارد بخوابد. راهرو شلوغ است، عده‌ای تازه دارند اتاقشان را انتخاب می‌کنند و همان تعداد اندکی هم که با خیال راحت در اتاق هایشان نشسته‌اند مشغول صحبت هستند. خواب به چشمان هیچ‌کس نمی‌آید، با جنب و جوشی که جریان دارد انگار میانه روز است. چند قدم آن‌سوتر در سالن همایش نیز مسوولان در حال راه‌اندازی اینترنت و انجام کارهای باقی‌مانده هستند. بهنام توکلی هم POS اش را همراه خودش آورده و در حال تسویه حساب بلیط‌های اتوبوس است.

روز اول
در این دوره از همایش زیکانف علاوه بر ۳۰ زنجانی نزدیک به ۲۰۰ شرکت کننده هم از شهرهای دیگر به زنجان آمدند تا در همایش شرکت کنند همچنین در این دوره ۳۱ مقاله به دبیرخانه همایش ارسال شد که از این میان ۱۳ مورد از آن‌ها پذیرفته شدند. ساعت ۸ صبح کم‌کم چشم‌ها در حال باز شدن است. همه خواب‌آلوده از اتاق‌ها بیرون می‌آیند و خود را برای رفتن به سالن همایش آماده می‌کنند. یک ساعت از ۹ صبح، که زمان شروع همایش زیکانف اعلام شده بود گذشته اما همه هم‌چنان در انتظار هستند. افراد در گروه‌های چند نفره دور حوض آبی رنگی که در وسط سالن قرار دارد حلقه زده‌اند و با یکدیگر صحبت می‌کنند تا این‌که بالاخره درهای سالن غذاخوری باز می‌شود و افراد یک به یک برای صرف صبحانه وارد آن‌جا می‌شوند. صبحانه ساده است. نان است و پنیر و چای. هرچند محمد نبی‌زاده دبیر اجرایی همایش زنجان می‌گوید خوابگاه‌های شب قبل و صبحانه روز اول خارج از مسئولیت آن‌هاست اما کسانی که آن‌جا آمده‌اند انتظارات بیش‌تری از پنجمین دوره زیکانف دارند. به هر ترتیب همایش راس ساعت ۱۰ صبح پنج‌شنبه آغاز می‌شود. «شهامی» مدیر اداره کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان زنجان همایش را افتتاح می‌کند. شخصی که اگر نبود احتمالا همایش زیکانف هیچ وقت به پنجمین سری خود نمی‌رسید و هرگز این‌قدر رشد نمی‌کرد. به قول محمد نبی‌زاده: «اگر آقای شهامی نبود زیکانفی هم نبود».
«هدایت وطن‌خواه» به عنوان اولین سخنران درباره سیستم‌دی (systemd) صحبت می‌کند. سیستم‌دی اولین برنامه‌ای است که بعد از بوت سیستم‌عامل در فضای کاربری اجرا می‌شود تا سایر فرآیندها را مدیریت کند. سیستم‌دی از جمله نرم‌افزارهای init است که اخیرا تولید شده و توانسته است خود را به عنوان جایگزین مناسبی برای سیستم‌های سنتی معرفی کند تا جایی که در بسیاری از توزیع‌های مطرح استفاده می‌شود. در این ارائه بعد از معرفی سیستم‌دی و مقایسه ‌آن با روش‌های جایگزین، نحوه کار کردن با آن نیز تا حدودی بررسی شد.
بعد از آن «مرتضی حسینی» درباره travic-ci صحبت می‌کند که یک برنامه برای مدیریت پروژه‌های نرم‌افزاری است و به آزمودن عمل‌کرد یک پروژه کمک می‌کند. آزمایش ها باید در بازه‌های زمانی مشخص انجام شود و سازگاری‌ با پلاگین‌ها، ماژول‌ها و نسخه‌های مختلفی از زبان برنامه‌نویسی بررسی شود. تراویس به مخزن گیت پروژه متصل می‌شود. در بازه‌های زمانی مختلف آزمون های پروژه با کانفیگ‌ها و شرایط مختلف و متنوع اجرا و نتیجه آزمون ها را گزارش می‌دهد. به عنوان مثال اگر ما یک پروژه به زبان پی‌اچ‌پی داشته باشیم و بخواهیم با تمام ورژن های بالاتر از ۵/۱ پی‌اچ‌پی تست شود فقط کافیست این کانفیگ را انجام دهیم و از تراویس بخواهیم این آزمون  را برای ما انجام دهد.
بعد از این دو ارائه «زهرا حسینی» درباره AngularJS صحبت می‌کند که یک پروژه متن‌باز مبتنی بر جاوا اسکریپت است که توسط یکی از محققان گوگل در سال ۲۰۰۹ به وجود آمده. او سومین بانویی است که طی این پنج سال در زیکانف سخنرانی می‌کند. به کمک این فریم‌ورک برنامه‌های تک صفحه‌ای با سی‌اس‌اس، اچ‌تی‌ام‌ال و جاوا اسکریپت سمت کلاینت ایجاد می‌گردند. این فریم‌ورک دارای ویژگی‌های زیادی از جمله قالب‌های سمت کاربر، پیروی از الگوی
Data binding، Dependency injection، تعریف سرویس های سفارشی، سیستم های routing، سرویس‌های توکار برای ارتباط با سرور، آزمون پذیری و… است.
اینترنت سالن همایش در ابتدا به خوبی کار می‌کرد اما به محض این‌که همایش شروع شد، به معنای واقعی کلمه هیچ چیز از آن باقی نماند. بعدها در میان عکس‌هایی که از همایش بیرون آمد تصویر افرادی که آن روز کل سیستم خود را با اینترنت به روزرسانی می‌کردند یا در حال تماشای زنده مسابقه والیبال بودند به خوبی روشن کرد چه بر سر آن اینترنت ۲۵ مگابیتی آمد. مطمئنا اگر اینترنت مجال این را می‌داد که افراد مفاهیم را در حین ارائه جستجو کنند کیفیت همایش و بار علمی آن برای همه به مراتب بالاتر می‌رفت.
بعد از استراحتی کوتاه، «نیما جلالی» درباره این صحبت می‌کند که فرآیند تغییر مسیر اجرای یک برنامه در زمان فراخوانی روال‌های خاص چگونه اتفاق می‌افتد و بعد از آن از کتابخانه Gimli می‌گوید که توسط خودش برای انجام این مدل عملیات نوشته شده بود.
«جادی میرمیرانی» نفر بعدی است که مثل همیشه با ارائه طنزآمیز و قدرت بیان همه را محو خود می‌کند. چند هفته‌ای می‌شود که جادی کتابی درباره لینوکس توروالدز را ترجمه کرده و آن را در قالب‌های مختلف روی اینترنت قرار داده است. جادی در این ارائه درباره نرم‌افزار داک‌پد صحبت کرد که چگونه با قابلیت‌هایی نظیر نمایش فصل قبلی و بعدی در بالا و پایین هر فصل، میزان پیشرفت به شکل نمودار ستونی، خواندن تمام کتاب در یک صفحه، صفحه قابل چاپ، نسخه پی دی اف قابل دریافت، نسخه ویژه موبایل و تبلت و … ما را در ساخت یک کتاب اینترنتی کمک می‌کند. در آخر هم درباره کتاب خودش و میزان پولی که تا کنون جمع آوری کرده صحبت کرد.


بعد از صرف ناهار که بسیار آبرومندانه‌تر از صبحانه است ادامه همایش پیگیری می‌شود. محمدرضا کمالی‌فرد درباره میکروفریم‌ورک وب flask صحبت می‌کند. با استفاده از فلسک توسعه‌دهنده می‌تواند از انواع پایگاه داده ها و هر نوع سیستم احراز هویتی که لازم دارد استفاده کند. او بعد از معرفی فلسک به ساختار ساده برنامه‌های فلسک می‌پردازد و در انتها با نمایش چند افزونه موجود فلسک برای کار با پایگاه داده ها و فرم‌ها به صحبت‌های خود پایان می‌دهد
«وحید سهرابلو» هم آخرین فردی است که در روز اول ارائه دارد. او درباره
Open street map صحبت می‌کند که جایگزین متن‌بازی برای نقشه‌های گوگل و سایر نقشه‌های شرکت‌های بزرگ تجاری است. به عقیده او: «شرکت‌هایی مانند گوگل با هزینه‌های زیادی نقشه تهیه می‌کنند و آن را به صورت رایگان در اختیار عموم گذاشته‌اند. این کار شاید در دیدگاه اول پسندیده باشد ولی طبق قوانین گوگل شما برای نمایش نقشه حتما باید از api‌‌های گوگل استفاده کنید و اطلاعات وکتوری نقشه را در اختیار شما قرار نمی‌دهد». Open Street Map اطلاعات وکتوری را توسط عامه مردم جمع آوری می‌کند و هر کس هر زمان که بخواهد اطلاعات وکتوری هر گوشه از جهان را از سرورهای OSM دریافت می‌کند و در نرم‌افزارهای خود استفاده می‌کند.
بعد از این بخش نوبت به سردبیر ماهنامه سلام دنیا می‌رسد تا به سوالات شرکت‌کنندگان درباره شماره صفر ماهنامه پاسخ دهد. «محمد دماوندی» از اعضای شورای سردبیری حمایت می‌کند و بعد از آن به سوالات شرکت‌کننده‌ها درباره نحوه انتشار ماهنامه و ابزارهایی که ماهنامه با آن طراحی می‌شود پاسخ می‌دهد. در انتها هم قول این را می‌دهد که به محض تثبیت نام نشریه آن را تحت وب هم منتشر می‌کنند تا رضایت تمام مخاطبان جلب شود.
بعد از این ارائه‌ها در برنامه‌ای که داده‌اند نوشته شده زنجان‌گردی. البته زنجان‌گردی بسط اغراق‌آمیزی از فرآیندی است که انجام شد زیرا ادامه عصر را در یکی از پارک‌های زنجان سپری می‌کنیم. باز هم فرصت خوبی است تا افراد با یکدیگر بیش‌تر آشنا شوند، دوست یا همکار پیدا کنند و دقایقی با افکار مختلف به بحث و گفتگو بنشینند. حاشیه همایش هم به اندازه خودش مهم و جذاب است و حتی در پارک هم از بحث‌های تخصصی و این‌که چگونه فلان اسکریپت را برای فلان کار نوشتند دست بر نمی‌دارند. بعد از صرف شام همه به خوابگاه‌ها بر می‌گردند. امشب اما ظاهرا انگیزه برای بیدار ماندن بیش‌تر است. بچه‌ها وایرلس سالن را آورده‌اند تا با ایجاد شبکه با یکدیگر urbon terror بازی کنند. اربن ترور معادل آزاد بازی معروف کانتر است. بعدها متوجه شدیم چند نفر دیگر هم از بی‌خوابی در نیمه‌های شب وارد سالن همایش شدند و تا صبح چند قسمت از جنگ ستارگان را روی پرده تماشا کردند. این‌جا چنین اتفاقات و کارهای گیکی‌ای مثل روزمرگی می‌ماند.

روز دوم
روز دوم همایش آغاز می‌شود. این‌بار همه چیز به خوبی، طبق برنامه و با کیفیت مناسب انجام می‌شود. همه سرشار از انرژی آماده روز دوم پنجمین همایش زنجان هستند.
«سروش ربیعی» درباره سخت‌افزار متن‌باز صحبت می‌کند. این‌که اگر سخت‌افزاری متن‌باز باشد سازنده نمی‌تواند آن را خارج از مستندات بسازد و امکان جاسوسی دولتی و شرکتی را کم می‌کند. سخت‌افزار متن‌باز اصطلاحی است که به رده خاصی از قطعات الکترونیکی، مکانیکی و صنعتی اطلاق می‌شود. این سخت‌افزارها از استانداردها و پروتکل‌های متن‌باز پیروی کرده و به گونه‌ای طراحی می‌شوند که مکانیزم کارکرد و نحوه ساخت آن‌ها برای همگان قابل دسترس باشد. آزادی سخت افزار باعث می‌شود تا حتی یک دانشجو هم شانس بهبود فناوری را پیدا کنند و علم در این زمینه بسیار سریع تر پیشرفت کند. البته سروش ربیعی گفت: به این زودی‌ها به سخت‌افزار متن‌باز نمی‌رسیم چون فرآیند ساخت سخت‌افزار بسیار های‌تک
(HighTech) است و منابع زیادی لازم دارد.
در بخش بعدی هم «شیوا چاوشیان» درباره انواع وب‌سرورها و High Concurrency و C10K Problem ارائه دارد. او می‌گوید:
«با مطرح شدن زبان‌های برنامه‌نویسی جدید امکان میزبانی از پایگاه وب‌ها و برنامه‌ها در Scale بالا و نیاز به امکان پاسخ‌گویی به تعداد بسیار بالای درخواست‌های هم‌زمان از مهمترین چالشها در دوران جدید است و یکی از راه‌های پاسخ گویی به آن‌ها، در Event Oriented بودن وب سرورهاست».
«مجید عظیمی» درباره سیستم‌های مدیریت پایگاه داده ها صحبت می‌کند. به عقیده او هر کدام از این فناوری ها دارای ویژگی‌های متعددی هستند که برای مدیریت وظایف خاصی طراحی شده‌اند. او درباره پیاده‌سازی load balancing در سرویس‌دهنده های وب گفت و راه‌کاری برای مدیریت sesisonهای کاربران پیشنهاد داد و سپس از انتخاب راهکار بر مبنای نوع معماری صحبت کرد.
بعد از آن «عبدالرضا رمضانی» به عنوان آخرین ارائه‌دهنده از پیش‌بینی خطا در جهت افزایش سرویس‌دهی کاربران می‌گوید و این‌که چگونه با استفاده از الگوریتم ماشین بردار پشتیبان، یک روش برای پیش‌بینی خطای سرویس‌ها ارائه کرده است. او می‌گوید: «برای پیش‌بینی خطا ازlog فایل‌ها استفاده کردیم. برای پاک‌سازی ورودی‌ها در روش پیشنهادی از یک پنجره زمانی و یک آستانه آشکارساز استفاده نمودیم.»
بعد از این نوبت به کارگاه‌ها رسید. «سارا منصوری» کارآموز شرکت موزیلا است و هماهنگی برنامه امروز میکر پارتی
(Maker Party) را او بر عهده داشته. این کارگاه برای تشویق شرکت‌کنندگان در توسعه هرچه بیش‌تر وب، ابزارهای فایرفاکس مخصوصا سیستم‌عامل این شرکت بود. در این کارگاه جادی درباره این صحبت کرد که هرکسی که HTML5 بداند می تواند به راحتی برای فایرفاکس اواس و وب برنامه بنویسد و با فایرفاکس اواس هرکس می تواند برای خودش سیستم‌عامل موبایل داشته باشد. همزمان با این کارگاه دو کارگاه دیگر یکی درباره روش صحیح توسعه توسط «فرود غفوری» و دیگری درباره pgSQL هم برگزار شد. بعد از ناهار در بخش بحث آزاد، جادی درباره این صحبت کرد که چطور سیستمی راه بیندازیم که در چنین همایش‌هایی به چهره‌های جدید کمک کند که سریع‌تر دوست پیدا کنند و خودشان را در میان رفاقت‌های دیگران گم نکنند.


پایان
همایش رو به اتمام است. جایزه حامیان و افراد برگزیده را می‌دهند. مجید عظیمی نفر اول و جادی میرمیرانی نفر دوم شده است. حالا ویدئویی از اتفاقات این دو روز می‌گذارند. در این ویدئو به راحتی می‌توان روح همایش زنجان را دید، این‌که چرا این تعداد آدم از شهرهای مختلف به این‌جا آمدند. همه خوشحال هستند و انگار دو روز فوق‌العاده را سپری کرده‌اند دو روزی که شاید اگر از دور به آن نگاه کنی هیچ چیز نداشت اما وقتی به دل آن می‌روی متوجه می‌شوی چه چیزی این دو روز را فوق‌العاده کرد. همایش زیکانف تمام سرمایه‌اش را از شرکت‌کنندگانش دارد. حضور نام آن‌ها است که به این همایش اعتبار می‌دهد در حقیقت زیکانف بیش از این‌که یک همایش تخصصی باشد که فضای علمی اشغالش کرده باشد با جو دوستانه و صمیمی، پر شده از آدم‌هایی که آمده‌اند هم‌دیگر را ببینند و دو روز با یکدیگر بهترین خاطرات را رقم بزنند.