فروش نرم‌افزار‌های آزاد

واژه‌‌ی free در انگلیسی دارای دو مفهوم عمومی است که یکی به آزادی اشاره دارد و دیگری به قیمت. وقتی ما از نرم‌افزار‌های آزاد صحبت می‌کنیم، منظور ما آزادی است نه قیمت (به آزادی بیان فکر کنید نه غذای نظری). به‌طور مشخص معنای آن این است که کاربر برای اجرای برنامه، تغییر دادن آن و توزیع دوباره برنامه (با اعمال تغییرات یا بدون آن) آزاد است.
برنامه‌های آزاد گاهی به‌صورت رایگان و گاهی با قیمتی بسیار بالا توزیع می‌‌شوند. غالبا یک برنامه به هر دو شکل مذکور از مکان‌های مختلف در دسترس است. برنامه بدون در نظر گرفتن قیمت آن آزاد است، زیرا کاربران در استفاده از آن آزادی دارند.
نرم‌افزار‌های غیرآزاد معمولا با قیمت بالا به فروش می‌رسند، اما گاهی ممکن است یک فروشگاه به شما یک نسخه رایگان بدهد، این کار باعث آزاد تلقی شدن آن برنامه نمی‌شود. با قیمت یا رایگان، برنامه غیرآزاد است برای این‌که کاربران در استفاده از آن آزادی ندارند.
از آن‌جا که ماهیت نرم‌افزار آزاد مربوط به قیمت نیست، بهای پایین نمی‌تواند باعث به‌وجود آمدن نرم‌افزار آزاد یا حتی چیزی نزدیک به آن شود. بنابراین اگر شما نسخه هایی را دوباره توزیع می‌کنید می‌توانید قیمت قابل توجهی برای آن تعیین کرده و کسب درآمد کنید. توزیع دوباره نرم‌افزار‌های آزاد یک فعالیت خوب و قانونی است. اگر این کار را انجام دهید ممکن است منتفع شوید.
نرم‌افزار‌ آزاد یک پروژه گروهی است و هر کس به آن وابسته است باید در جست‌وجوی راهی برای همکاری و پیش برد گروه باشد. به عنوان توزیع‌کننده، یک راه برای کمک در این مسیر، سپردن بخشی از سود به پروژه‌های توسعه نرم‌افزار یا بنیاد‌ نرم‌افزار آزاد است. از این راه شما می‌توانید به پیشرفت دنیای نرم‌افزار آزاد کمک کنید. توزیع نرم‌افزار‌ آزاد فرصتی برای جذب سرمایه‌گذاری به منظور توسعه نرم‌افزار‌های آزاد است. این فرصت را از دست ندهید. برای تخصیص کمک‌های مالی نیاز به درآمد اضافه دارید. اگر قیمت پایینی برای نرم‌افزارتان در نظر بگیرید، منابع مالی کافی برای پشتیبانی از توسعه نرم‌افزار‌های  آزاد نخواهید داشت.

آیا قیمت بالای توزیع‌ها به بعضی از کاربران صدمه وارد خواهد کرد؟
گاهی مردم چنین فکر می‌کنند که قیمت بالای توزیع‌ها ممکن است نرم‌افزار آزاد را از دسترس کاربرانی که پول کافی ندارند، دور کند. در رابطه با نرم‌افزار‌های انحصاری، قیمت بالا دقیقا باعث همین نتیجه می‌شود، اما برای نرم‌افزار‌های آزاد وضعیت متفاوت است. تفاوت در این است که نرم‌افزار‌های آزاد به‌طور طبیعی در همه جا منتشر می‌شوند و راه‌های زیادی برای رسیدن به آن‌ها وجود دارد.
محتکران حــــوزه نرم‌افزار، تلاش‌های شیطنت‌آمیز بسیاری به کار می‌برند تا مانع شما برای اجرای یک برنامه انحصاری، بدون پرداخت قیمت استاندارد شوند. اگر این قیمت بالا باشد، باعث می‌شود استفاده از برنامه برای برخی از کاربران سخت شود.
در رابطه با نرم‌افزار‌های آزاد، کاربران مجبور به پرداخت بهای توزیع برای استفاده از آن نیستند. آن‌ها می‌توانند نسخه برنامه را از یک دوست دریافت کنند یا از دوستی که دسترسی به شبکه دارد کمک بگیرند. یا چندین کاربر می‌توانند به هم ملحق شوند و بهای یک ‌CD را بین خودشان تقسیم کنند و هر کدام به نوبت نرم‌افزار را نصب کنند. وقتی نرم‌افزار آزاد باشد، قیمت بالای یک CD مانع بزرگی نخواهد بود.

آیا قیمت بالای یک توزیع باعث دلسردی در استفاده از نرم‌افزار آزاد خواهد شد؟
نگرانی دیگر مربوط به محبوبیت نرم‌افزار آزاد در جامعه است. مردم فکر می‌کنند که قیمت بالای توزیع می‌تواند باعث کاهش تعداد کاربران شود، یا این‌که قیمت پایین می‌تواند باعث تشویق کاربران شود. این موضوع برای نرم‌افزار‌های انحصاری صدق می‌کند ولی برای نرم‌افزار‌های آزاد وضعیت متفاوت است. با وجود راه‌های بسیار برای تهیه نسخه ها، قیمت توزیع‌ها، کم‌ترین تاثیری بر محبوبیت نرم‌افزار آزاد نخواهد داشت.
این مساله که در بلند مدت چه تعداد از مردم از نرم‌افزار آزاد استفاده کنند، بستگی به این خواهد داشت که نرم‌افزارهای آزاد چه کار‌هایی می‌توانند انجام دهند یا چقدر برای استفاده ساده است. بسیاری از کاربران، آزادی را اولین اولویت خود قرار نمی‌دهند. اگر نرم‌افزارهای آزاد پاسخگوی تمام نیاز‌هایشان نباشند ممکن است به استفاده از نرم‌افزار‌های انحصاری روی بیاورند. اگر بخواهیم در بلندمدت تعداد کاربران را افزایش دهیم بایستی توسعه هر چه بیش‌تر نرم‌افزار آزاد را در رأس برنامه‌های خود قرار دهیم. نزدیک‌ترین راه برای رسیدن به این مهم، نوشتن نرم‌افزار‌های مورد نیاز و راهنماهای آزاد است. اما اگر توزیع را به جای نوشتن برنامه‌ها انتخاب کرده‌اید، بهترین کمک این است که سرمایه‌ای تخصیص دهید تا دیگران برنامه‌ها را بنویسند.
عبارت «فروش نرم‌افزار آزاد» می‌تواند گیج کننده باشد.

ما پیشنهاد می‌کنیم از عبارت فروش نرم‌افزار اجتناب کنید و عبارت دیگری به جای آن انتخاب کنید. برای مثال می‌توانید بگویید «توزیع نرم‌افزار آزاد در ازای یک مبلغ» که این عبارت هیچ ابهامی ندارد.

به بیان واضح‌تر، فروش یعنی داد و ستد کالا در ازای پول. فروش یک نسخه از یک برنامه آزاد، قانونی است و ما آن را تشویق می‌کنیم. هرچند وقتی مردم به فروش نرم‌افزار آزاد می‌اندیشند معمولا انحصاری کردن نرم‌افزار‌ها به‌جای عرضه آزاد آن‌ها در ذهنشان نقش می‌بندد یعنی کاری که بیش‌تر شرکت‌ها انجام می‌دهند. پس تا وقتی که طبق مطالب این مقاله، تفاوت را به دقت مشخص نکرده‌اید، ما پیشنهاد می‌کنیم از عبارت فروش نرم‌افزار اجتناب کنید و عبارت دیگری به جای آن انتخاب کنید. برای مثال می‌توانید بگویید «توزیع نرم‌افزار آزاد در ازای یک مبلغ» که این عبارت هیچ ابهامی ندارد.

قیمت‌های پایین یا بالا و GNU GPL
به استثنای یک وضعیت خاص، مجوز عمومی همگانی گنو (GNU GPL) پیش نیازی برای تعیین قیمت یک نسخه از نرم‌افزار آزاد ندارد. توزیع شما می‌تواند رایگان، یک پنی، یک دلار یا میلیون‌ها دلار قیمت داشته باشد. این به شما و بازار فروش بستگی دارد بنابراین اگر کسی حاضر به پرداخت میلیون‌ها دلار برای یک نسخه نشد، به ما شکایت نکنید.
تنها استثنا، هنگامی است که کد منبع متناظر با نسخه باینری در دسترس قرار نمی‌گیرد. آن‌هایی که این کار را انجام می‌دهند مطابق ‌GPL، پس از درخواست کاربر، ملزم به ارائه‌ کد منبع هستند. بدون وجود محدودیت برای قیمت کد منبع، آن‌ها می‌توانند قیمتی تعیین کنند که بسیار بیش‌تر از حد توان باشد (مثلا میلیارد‌ها دلار) و بدین‌گونه به انتشار کد منبع تظاهر کنند در حالی‌که در واقع آن را پنهان کرده‌اند. بنابراین در این مورد ما مجبور به تعیین محدودیت قیمت، برای تأمین آزادی کاربران هستیم. در وضعیت‌های معمول، چنین توجیهی برای محدود کردن قیمت‌ها وجود ندارد بنابراین آن‌ها را محدود نمی‌کنیم.
گاهی اوقات شرکت‌هایی که فعالیت‌هایشان خلاف بند‌های GNU GPL است، خواهان مجوزی از طرف ما برای انجام کارهایشان هستند و در عوض وعده می‌دهند که مبلغی در ازای نرم‌افزار‌های گنو دریافت نخواهند کرد یا چیز‌هایی مانند این. اما آن‌ها راه به جایی نخواهند برد. نرم‌افزار آزاد درباره آزادی است و تأکید بر GPL دفاع از آزادی. وقتی ما از آزادی کاربران دفاع می‌کنیم، خودمان را درگیر مسایل متفرقه‌ای مانند قیمت تعیین شده برای یک توزیع، نخواهیم کرد. مساله آزادی است. تمام مساله و تنها مساله.