نرم‌افزار آزاد، از فلسفه تا واقعیت

با پیشرفت روزافزون فناوری و استفاده کلیه اقشار جامعه در سراسر جهان از نرم‌افزارها برای انجام امور روزمره و محاسبات پیچیده، این سؤال اساسی همواره مطرح بوده است که آیا مجموعه رشته‌هایی که کدهای نرم‌افزار را تشکیل می‌دهند باید به طور انحصاری در اختیار سازنده آن قرار داشته باشند یا به صورت آزادانه در معرض دید همگان قرار گیرند تا در صورت نیاز به تغییرات، رفع خطاها و بهبود کد به جای درخواست‌های مکرر از سازنده نرم‌افزار، نخبگان صنعت نرم‌افزاری که تمایل به انجام این کار دارند آزادانه بتوانند کد را تغییر داده و بهبود بخشند. گذشته از تغییر، بهبود و سفارشی‌سازی کد، مساله مهم دیگر در حوزه کدهای انحصاری احتمال قرار دادن کدهای مخرب عمدی توسط سازنده در مجموعه کدهای نرم‌افزار تولید شده به کاربردهایی همچون سرقت اطلاعات کاربران است. کشمکش بین حامیان حفظ انحصار کد برای سازنده‌های آن و حامیان نشر عمومی کدهای نرم‌افزارها بیش از دو دهه به طول انجامیده و همچنان ادامه دارد و ماحصل آن، نه بحث‌های بیهوده، بلکه رشد چشم‌گیر صنعت نرم‌افزار است. باید توجه داشت که حامیان هر یک از دو تفکر سهمی قابل توجه در توسعه و پیشرفت صنعت جوان نرم‌افزار ایفا کرده‌اند.
نرم‌افزار آزاد درباره آزادی کاربران برای اجرا، تکثیر، توزیع، بررسی، تغییر و بهبود دادن نرم‌افزار است. در حقیقت نرم‌افزاری آزاد است که چهار آزادی زیر به کاربران آن داده شود:

آزادی صفر:
آزادی برای اجرای برنامه برای هر منظوری
آزادی یک:
آزادی برای مطالعه و بررسی چگونگی عملکرد برنامه و تغییر آن برای نیاز خود. دسترسی به کد منبع یک پیش‌شرط برای این آزادی می‌باشد.
آزادی دو:
آزادی برای توزیع مجدد نسخه‌هایی از آن
آزادی سه:
آزادی برای بهبود برنامه و انتشار این تغییرات برای عموم، تا تمام جامعه از آن بهره ببرند. که البته دسترسی به کد منبع یک پیش‌شرط برای این آزادی است.
از نظر «ریچارد متیو استالمن» بنیان‌گذار جنبش نرم‌افزار آزاد «نرم‌افزار آزاد نرم‌افزاری است که به آزادی و همبستگی اجتماعی جامعه شما احترام بگذارد.»